Het scheren van een kat lijkt soms een snelle oplossing. Toch is een kat kaal scheren in de meeste gevallen geen goed idee. De vacht van een kat heeft namelijk veel belangrijke functies die direct invloed hebben op gezondheid en welzijn.

In dit artikel lees je:

• waarom je een kat beter niet kunt scheren
• wat de nadelen zijn van kaal scheren
• en in welke uitzonderlijke gevallen het wél nodig kan zijn

Niet zoveel tijd om het hele artikel te lezen? Klik hier voor de samenvatting.

Kaal scheren van een kat voor het gemak? Een absolute NO-GO

“Kan je mijn kat even korter of kaal scheren?”

Het is een vraag die ik regelmatig krijg, vaak met redenen zoals:

• “Ik word gek van al die haren in huis”
• “Het is niet hygiënisch”
• “Dan kan ik het beter bijhouden”
• “Dan heeft hij het niet zo warm in de zomer”
• “Het groeit dan weer mooi gelijkmatig aan”
• “We hebben een baby, die losse haren zijn niet handig”
• “Dan beginnen we weer met een schone lei”

Helaas gaan deze redenen voorbij aan één heel belangrijk punt: het welzijn van de kat.

Een kattenvacht is veel meer dan alleen fijn om lekker te aaien. Het is een belangrijk  onderdeel van het lichaam. Het volledig scheren verstoort meerdere belangrijke functies en kan leiden tot stress, gezondheidsproblemen en gedragsveranderingen.

Zijn kattenharen echt onhygiënisch?

Haren zijn van nature namelijk niet onhygiënisch. Ze kunnen wel vuil en vet vasthouden als ze niet regelmatig verzorgd worden, maar laat een kat daar nu juist een expert in zijn. Katten besteden een groot deel van hun dag aan het wassen en onderhouden van hun vacht. Om die reden is het dus niet nodig om een kat korter of kaal te scheren.

Waarom heeft een kat zijn vacht nodig?

De vacht van een kat heeft veel meer functies dan de meeste mensen denken. Het scheren van de vacht kan verschillende risico’s met zich meebrengen.

Isolatie: houdt een kat koel in de zomer en warm in de winter

Veel mensen denken dat het scheren van een kat helpt zodat hij het in de zomer koeler heeft. Maar niets is minder waar! De vacht werkt juist isolerend. Vergelijk het met een dubbelwandig theeglas: warme dranken blijven langer warm en koude dranken juist langer koel. Zo simpel is het ook bij de kattenvacht.

In een gezonde vacht zit er lucht tussen de haren, en die luchtlaag  heeft een isolerende functie. Dit helpt een kat om warm in de winter en koel in de zomer te blijven. Wanneer je een kat scheert, verwijder je deze natuurlijke isolatielaag. Het gevolg? De kat krijgt het in de zomer juist warmer (en kouder in de winter).

Bescherming tegen zon, kou en andere weersinvloeden

Logisch als je gelijk aan regen of sneeuw denkt, maar heb je ook wel eens gedacht aan zonlicht. Om precies te zijn aan de UV-straling. Bij een dunne of geschoren vacht staat de huid hier direct aan bloot, met risico op verbranding.
Het is bewezen dat zonneschijn de vitale Langerhans-cellen in de huid van een kat, die een belangrijke rol in het immuunsysteem spelen, beschadigt en kan leiden tot kanker.

Bescherming tegen verwondingen en letsel

Hierbij kun je denken aan krabben en beten van een andere kat, maar ook aan takken van struiken, scherpe randen van bijvoorbeeld een schutting of insectenbeten. De vacht is letterlijk een laagje extra en beschermt op die manier de huid.

Tastzin: hoe een kat zijn omgeving voelt

De huid van een kat zit vol zenuwuiteinden, met name rond de haarzakjes. Hiermee voelen katten de kleinste aanrakingen, trillingen en zelfs luchtverplaatsingen. Wanneer je de vacht verwijdert, verstoor je deze belangrijke zintuiglijke functie. Dit kan ervoor zorgen dat een kat zich onzekerder voelt in zijn omgeving.

Communicatie: wat de vacht van je kat vertelt

Misschien heb je het wel eens gezien: een kat die een hoge rug maakt en zijn haren omhoog zet? Ze lijken hierdoor groter en indrukwekkender. Het wordt ingezet bij angst, bedreiging of agressie.
Bij een volledig geschoren kat valt deze vorm van communicatie weg. Ook subtielere signalen verdwijnen, zoals een siddering over de rug, wat kan wijzen op bijvoorbeeld jeuk, pijn of stress.

Huidgezondheid en natuurlijke bescherming

In de huid zitten talgklieren die talg produceren. Door het wassen verspreidt een kat deze talg over de vacht. Dit vormt een beschermende laag die de huid hydrateert en de vacht soepel en waterafstotend maakt. Bovendien helpt deze laag beschermen tegen micro-organismen zoals bacteriën.

Als je bedenkt dat een kat over een bijna gevaarlijk dunne huid beschikt (0,4 – 2 mm dikte), dan het is vrijwel onmogelijk om de huid volledig onbeschadigd te laten tijdens het scheren. Hoe voorzichtig we dit ook doen. Het gaat hierbij niet om zichtbare wondjes, maar om microscopisch kleine beschadigingen. Toch kan dat leiden tot infecties, permanente kale plekken of het ongelijkmatig terug groeien van de vacht.

Daarnaast kan een kat na het scheren zelf schade aan de huid veroorzaken door fanatiek te likken of te krabben. De ruwe tong of scherpe nagels kunnen de kwetsbare huid dan verder irriteren of zelfs beschadigen.

De vacht als spiegel van de gezondheid van je kat

Een gezonde, glanzende vacht is een teken van een goede algehele gezondheid. Veranderingen zoals een doffe, vette of rommelige vacht, of haaruitval, kunnen duiden op onderliggende medische problemen.
Wanneer een kat zich niet goed voelt, kan de vacht overeind (uiteen) blijven staan. Dit signaal mis je volledig wanneer de vacht is weggeschoren.

Wat zijn de nadelen van een kat volledig scheren?

Het volledig scheren van de vacht heeft meer impact dan vaak wordt gedacht. Voor een kat  kan dit verschillende nadelige gevolgen hebben.

Stress en onzekerheid na het scheren

De vacht is ineens weg en dat voelt vreemd. Een kat kan zich letterlijk niet lekker voelen in zijn vel. Gedragsveranderingen komen vaak voor na het scheren. Vooral in de eerste periode kan dit zorgen voor stress, ongemak en onzekerheid. Maar ook agressief reageren door stress of zich verstoppen komt voor.

Problemen met andere katten in huis

Heb je meerdere katten in huis, dan kan het gebeuren dat een geschoren kat niet meer (goed) wordt herkend door de anderen. Zeker direct na een bezoek aan de trimsalon: de kat ziet er anders uit én ruikt anders. Dit kan verwarring veroorzaken en zelfs leiden tot conflicten binnen de groep.

Verandering van vachtstructuur

Bij katten met een ondervacht kunnen deze haren na het scheren sneller en voller terug groeien dan de dekharen. Dit verstoort de natuurlijke opbouw van de vacht en kan zorgen voor een blijvende verandering in structuur. Hierdoor kan zelfs sneller klitvorming ontstaan dan voor het scheren.
Soms komt de vacht na het scheren doffer, stugger of juist dunner terug.

Kou en verhoogd energieverbruik

Door het scheren verdwijnt de isolerende werking van de vacht. Een kat kan het daardoor sneller koud krijgen. Vergelijk het maar met dat ik jouw winterjas uitdoe en je met 3 graden in je t-shirt naar buiten stuur. Natuurlijk bevries je niet gelijk, maar je lichaam moet wel harder werken om warm te blijven. Voor katten betekent dit dus ook een hoger energieverbruik. Je zou dus eigenlijk een aangepast dieet moeten geven tot de vacht weer redelijk is aangegroeid.

Extra voedingsbehoefte voor vachtgroei  

Na het scheren start het lichaam met het aanmaken van een nieuwe vacht. Dit zorgt voor een sterk verhoogde productie aan nieuwe haren en een verhoogde behoefte aan bouwstoffen, zoals keratine (het eiwit waaruit haren bestaan).

Als deze voedingsstoffen niet voldoende aanwezig zijn, kan de vacht van mindere kwaliteit terug groeien. Denk aan haren die sneller klitten, dunner zijn of eerder uitvallen. Goede, aangepaste voeding is in deze periode dus extra belangrijk. (Hoogwaardige eiwitten, Omega-3 en Omega-6 vetzuren, Zink en vitamine A, E en B-complex, calorieën).

Wanneer is een kat scheren wél nodig?

Hoewel het in de meeste gevallen niet nodig of wenselijk is om een kat volledig te scheren, zijn er wel degelijk situaties waarin dit de beste of zelfs enige optie is.

Ernstige klitten of vervilte vacht

Dit is de meest voorkomende reden. Wanneer een vacht ernstig vervilt of vol klitten zit, kunnen veel van de natuurlijke functies niet meer goed worden uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan de isolerende werking die verdwijnt, omdat er geen lucht meer tussen de haren zit.
Daarnaast zijn klitten en vilt pijnlijk en zeer ongemakkelijk voor een kat. In zulke gevallen is scheren vaak de meest katvriendelijkste oplossing.

Medische redenen (zoals huidproblemen of parasieten)

Soms is er een medische reden om de vacht te scheren. Zoals haarballen die vast zijn komen te zitten in het maag-darmkanaal, bepaalde huidaandoeningen of parasitaire infecties (ringworm). In deze situaties zijn er meestal al andere, minder ingrijpende behandelingen geprobeerd. Scheren blijft dan over als laatste optie.

Extreem moeilijke vachten die niet te onderhouden zijn

Bij sommige langharige kattenvachten blijkt het, ondanks herhaalde pogingen thuis én in de trimsalon, niet mogelijk om de vacht goed bij te houden. Klitten en vilt blijven zich steeds opnieuw vormen, waarbij er telkens een deel geschoren moet worden. Dit resulteert uiteindelijk in een vacht die, al dan niet in etappes, volledig wordt geschoren.

In zulke uitzonderlijke gevallen kan eerder volledig scheren uiteindelijk de meest haalbare oplossing zijn om het welzijn van de kat te waarborgen.

Katten die vachtverzorging niet toelaten

Enkele katten laten zich simpelweg niet kammen of verzorgen, zowel thuis niet als in de trimsalon niet. Zelfs met rustgevende medicatie lukt dit soms niet.
In dat geval kan behandeling onder narcose nodig zijn. Omdat het niet wenselijk is om een kat regelmatig onder narcose te brengen (bijvoorbeeld elke twee maanden), wordt er soms voor gekozen om de vacht grotendeels te scheren. Zo blijft de periode tussen behandelingen zo lang mogelijk.

“Bezint eer ge begint”

Denk goed na voordat je een kat neemt.
Een kat kan je leven enorm verrijken, maar brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee. En…heel veel haren. Zeker bij langharige katten hoort vachtverzorging er gewoon bij.
Dat is geen probleem dat je “oplost” met een scheerapparaat.

Kun je je daar toch niet in vinden, dan zeg ik, met het welzijn van de kat als belangrijkste uitgangspunt, heel eerlijk: kies dan liever voor een pluche knuffelkat.

Mijn visie als trimster

Ik werk vachtbesparend en katvriendelijk. Dat betekent dat ik altijd kies voor wat het beste is voor de kat, niet voor het gemak van de eigenaar.
Wil je je kat toch kaal of kort laten scheren? Dan ben ik daar niet de juiste persoon voor.

Maar wil je hulp bij klitten, vachtverzorging en een gezonde, onderhoudbare vacht van iemand met een deskundige en professionele visie? Dan help ik je graag!